Lợi nhuận gộp là gì? Hướng dẫn tính Gross Profit chi tiết trong kinh doanh

Trong kinh doanh, doanh thu cao chưa chắc đã đồng nghĩa với kinh doanh hiệu quả. Một khách sạn có thể bán được nhiều phòng, nhà hàng có nhiều order, nhưng nếu giá vốn, chi phí nguyên vật liệu, chi phí dịch vụ hoặc hoa hồng kênh bán quá cao, phần lợi nhuận giữ lại vẫn có thể thấp hơn kỳ vọng.

Đó là lý do doanh nghiệp cần hiểu rõ lợi nhuận gộp. Chỉ số này giúp chủ kinh doanh biết hoạt động bán hàng hoặc cung cấp dịch vụ cốt lõi có đang tạo ra lãi tốt hay không.

Lợi nhuận gộp là gì?

Lợi nhuận gộp, tiếng Anh là Gross Profit, là phần lợi nhuận còn lại sau khi lấy doanh thu thuần trừ đi giá vốn hàng bán.

Nói dễ hiểu, lợi nhuận gộp cho biết: sau khi doanh nghiệp bán được sản phẩm hoặc cung cấp dịch vụ, trừ đi các chi phí trực tiếp để tạo ra sản phẩm/dịch vụ đó, doanh nghiệp còn giữ lại bao nhiêu.

Công thức cơ bản:

Lợi nhuận gộp = Doanh thu thuần – Giá vốn hàng bán

Trong nhiều ngữ cảnh kinh doanh, lãi gộp và lợi nhuận gộp có thể được hiểu gần tương đương nhau. Đây là chỉ số quan trọng giúp doanh nghiệp đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh cốt lõi trước khi tính đến các khoản chi phí khác như marketing, quản lý, lãi vay, khấu hao hoặc thuế.

Với khách sạn, lợi nhuận gộp có thể dùng để đánh giá hiệu quả từ tiền phòng, nhà hàng, minibar, spa, giặt là hoặc các gói combo lưu trú.

Công thức tính lợi nhuận gộp

Công thức lợi nhuận gộp

Công thức tính lợi nhuận gộp như sau:

Lợi nhuận gộp = Doanh thu thuần – Giá vốn hàng bán

Trong đó:

• Doanh thu thuần: Là doanh thu sau khi trừ các khoản giảm trừ như chiết khấu, giảm giá, hoàn tiền hoặc điều chỉnh doanh thu.
• Giá vốn hàng bán: Là chi phí trực tiếp để tạo ra sản phẩm hoặc dịch vụ đã bán. Với doanh nghiệp thương mại, giá vốn thường là chi phí nhập hàng. Với doanh nghiệp dịch vụ như khách sạn, giá vốn có thể bao gồm các chi phí trực tiếp để cung cấp dịch vụ lưu trú, F&B hoặc dịch vụ đi kèm.

Cần lưu ý, giá vốn hàng bán không phải toàn bộ chi phí vận hành doanh nghiệp. Các khoản như chi phí bán hàng, chi phí quản lý, marketing, lãi vay hoặc thuế thường không được tính vào lợi nhuận gộp.

Ví dụ cách tính lợi nhuận gộp trong khách sạn

Giả sử một khách sạn có số liệu trong tháng như sau:

Khi đó:

Lợi nhuận gộp = 300.000.000đ – 120.000.000đ = 180.000.000đ

Điều này có nghĩa là sau khi trừ các chi phí trực tiếp để cung cấp dịch vụ phòng, khách sạn còn lại 180.000.000đ lợi nhuận gộp trước khi tính các chi phí khác như marketing, nhân sự quản lý, thuê mặt bằng, khấu hao, lãi vay hoặc thuế.

Biên lợi nhuận gộp là gì?

Ngoài lợi nhuận gộp, doanh nghiệp cũng cần theo dõi biên lợi nhuận gộp. Chỉ số này còn được gọi là tỷ lệ lãi gộp.

Biên lợi nhuận gộp cho biết cứ 100 đồng doanh thu thuần thì doanh nghiệp giữ lại được bao nhiêu đồng lợi nhuận gộp.

Công thức tính biên lợi nhuận gộp:

Biên lợi nhuận gộp = Lợi nhuận gộp / Doanh thu thuần x 100%

Ví dụ tiếp theo số liệu trên:

Khi đó:

Biên lợi nhuận gộp = 180.000.000 / 300.000.000 x 100% = 60%

Điều này có nghĩa là cứ 100 đồng doanh thu thuần, khách sạn giữ lại 60 đồng lợi nhuận gộp trước khi trừ các chi phí vận hành khác.

Biên lợi nhuận gộp đặc biệt hữu ích khi doanh nghiệp muốn so sánh hiệu quả giữa các sản phẩm, dịch vụ, kênh bán hoặc kỳ kinh doanh khác nhau. Với khách sạn, tiền phòng, minibar, nhà hàng, spa hoặc giặt là có thể có biên lợi nhuận khác nhau. Nếu chỉ nhìn doanh thu tổng, chủ khách sạn sẽ khó biết dịch vụ nào thật sự tạo lãi tốt.

Lợi nhuận gộp khác gì lợi nhuận ròng?

Lợi nhuận gộp và lợi nhuận ròng đều là chỉ số quan trọng, nhưng không giống nhau. Lợi nhuận gộp cho biết hiệu quả sau khi trừ giá vốn, còn lợi nhuận ròng cho biết phần lãi cuối cùng sau khi trừ gần như toàn bộ chi phí.

Ví dụ, một khách sạn có lợi nhuận gộp tốt nhưng lợi nhuận ròng vẫn thấp nếu chi phí marketing, hoa hồng OTA, nhân sự, điện nước, thuê mặt bằng hoặc lãi vay quá cao.

Vì vậy, lợi nhuận gộp giúp nhìn hiệu quả kinh doanh ở “tầng đầu”, còn lợi nhuận ròng phản ánh kết quả cuối cùng của doanh nghiệp.

Vì sao cần theo dõi lợi nhuận gộp trong kinh doanh khách sạn?

Với khách sạn, chỉ nhìn doanh thu phòng là chưa đủ. Chủ cơ sở cần biết doanh thu đó có thật sự tạo ra lợi nhuận hay không. Theo dõi lợi nhuận gộp giúp khách sạn kiểm soát hiệu quả kinh doanh rõ hơn.

• Biết dịch vụ nào tạo lãi tốt: Tiền phòng, nhà hàng, minibar, spa, giặt là có biên lợi nhuận khác nhau. Theo dõi lợi nhuận gộp giúp khách sạn biết dịch vụ nào nên đẩy mạnh.
• Tránh doanh thu cao nhưng lãi thấp: Nếu khách sạn giảm giá sâu hoặc phụ thuộc nhiều vào OTA có hoa hồng cao, doanh thu có thể tăng nhưng lợi nhuận gộp lại giảm.
• Định giá phòng hợp lý hơn: Khi biết chi phí trực tiếp và tỷ lệ lãi gộp, khách sạn có cơ sở để điều chỉnh giá theo mùa, theo kênh bán và theo nhu cầu thị trường.
• Kiểm soát thất thoát vận hành: Minibar, phụ thu, dịch vụ phát sinh nếu bị bỏ sót sẽ làm doanh thu thực tế thấp hơn và ảnh hưởng đến lợi nhuận.
• Ra quyết định kinh doanh rõ hơn: Nếu combo phòng kèm ăn sáng có doanh thu cao nhưng giá vốn F&B lớn, khách sạn cần điều chỉnh lại giá hoặc cấu trúc gói bán.

Xem thêm: các chỉ số quản trị doanh thu khách sạn 

Những yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận gộp

Lợi nhuận gộp có thể tăng hoặc giảm tùy theo doanh thu, giá vốn và cách doanh nghiệp kiểm soát chi phí trực tiếp. Với khách sạn, một số yếu tố ảnh hưởng rõ nhất gồm:

• Giá bán phòng: Giá phòng quá thấp khiến doanh thu thuần giảm, từ đó kéo lợi nhuận gộp xuống. Nếu khách sạn thường xuyên giảm giá để lấp đầy phòng, cần theo dõi xem mức giá đó có còn đảm bảo lãi gộp hay không.
• Chi phí trực tiếp cho phòng: Bao gồm vật tư phòng, amenities, dọn phòng, giặt là, nước uống hoặc các chi phí trực tiếp khác nếu khách sạn phân bổ được. Khi các khoản này tăng nhưng giá bán không đổi, lợi nhuận gộp sẽ bị ảnh hưởng.
• Chi phí F&B: Với khách sạn có nhà hàng, bar hoặc cafe, chi phí thực phẩm, đồ uống, nguyên vật liệu, hao hụt bếp/bar ảnh hưởng lớn đến lãi gộp nhà hàng.
• Hoa hồng OTA: Booking qua OTA giúp tăng công suất phòng, nhưng hoa hồng cao có thể làm phần doanh thu giữ lại thấp hơn. Nếu tỷ trọng booking OTA quá lớn, khách sạn cần theo dõi kỹ hiệu quả từng kênh.
• Khuyến mãi và giảm giá: Giảm giá nhiều nhưng không kiểm soát giá vốn có thể khiến khách sạn bán được nhiều nhưng lãi ít. Do đó, mỗi chương trình ưu đãi cần được tính toán dựa trên biên lợi nhuận.
• Thất thoát trong vận hành: Sai giá, thiếu bill, quên ghi minibar, không chuyển dịch vụ phát sinh vào phòng đều làm lợi nhuận thực tế giảm. Đây là nhóm thất thoát nhỏ nhưng có thể tích lũy thành khoản đáng kể nếu xảy ra thường xuyên.

Cách cải thiện lợi nhuận gộp cho khách sạn

1. Không chỉ tăng doanh thu, hãy tăng doanh thu có lãi

Nhiều khách sạn tập trung tăng doanh thu bằng cách giảm giá phòng, chạy khuyến mãi hoặc đẩy mạnh bán trên OTA. Cách này có thể giúp tăng booking trong ngắn hạn, nhưng chưa chắc giúp lợi nhuận gộp tốt hơn.

Không phải booking nào cũng tạo biên lợi nhuận giống nhau. Booking trực tiếp có thể giúp khách sạn giữ lại nhiều doanh thu hơn so với booking qua OTA có hoa hồng cao. Vì vậy, khách sạn nên theo dõi doanh thu theo từng kênh bán, thay vì chỉ nhìn tổng doanh thu.

2. Theo dõi giá vốn từng dịch vụ

Khách sạn không nên gom chung tiền phòng, nhà hàng, minibar, spa hoặc giặt là vào một nhóm doanh thu chung. Mỗi nhóm dịch vụ cần có doanh thu, giá vốn và tỷ lệ lãi gộp riêng.

Ví dụ, doanh thu nhà hàng có thể cao nhưng chi phí nguyên vật liệu, hao hụt và nhân sự trực tiếp cũng lớn. Nếu không theo dõi riêng, chủ khách sạn khó biết dịch vụ này đang thật sự tạo lãi tốt hay chỉ làm tăng doanh thu tổng.

3. Hạn chế thất thoát từ nhập liệu thủ công

Dịch vụ phát sinh, minibar, phụ thu nếu không được ghi nhận kịp thời sẽ làm lệch doanh thu. Đây không chỉ là vấn đề kế toán, mà còn là vấn đề vận hành.

Một khoản minibar bị bỏ sót, một phụ thu check-out muộn không được ghi nhận, hoặc một bill nhà hàng chưa chuyển vào phòng đều có thể làm lợi nhuận thực tế thấp hơn số liệu kỳ vọng.

Khách sạn cần có quy trình ghi nhận phát sinh rõ ràng từ lễ tân, buồng phòng, nhà hàng đến kế toán để hạn chế sai sót.

4. Tối ưu giá phòng theo nhu cầu

Khách sạn không nên giữ một mức giá cố định quanh năm. Giá phòng nên được điều chỉnh theo mùa vụ, ngày trong tuần, công suất, kênh bán và nhu cầu thị trường.

Trong thời điểm nhu cầu cao, khách sạn có thể tối ưu giá để tăng doanh thu trên mỗi phòng. Trong mùa thấp điểm, khách sạn cần cân nhắc các chương trình ưu đãi nhưng vẫn phải đảm bảo biên lợi nhuận hợp lý.

Mục tiêu không phải là lấp đầy phòng bằng mọi giá, mà là tối ưu doanh thu có lãi.

Xem thêm: tỷ lệ lấp đầy phòng khách sạn [NOTE: Gắn link bài trước: /ty-le-lap-day-phong-khach-san nếu đã publish]

5. Xem báo cáo thường xuyên thay vì chờ cuối tháng

Nếu chỉ chờ cuối tháng mới tổng hợp Excel, khách sạn sẽ phản ứng rất chậm. Đến khi phát hiện chi phí tăng, doanh thu lệch hoặc một kênh bán có biên lợi nhuận thấp, khách sạn có thể đã mất nhiều cơ hội điều chỉnh.

Chủ khách sạn nên theo dõi doanh thu, dịch vụ phát sinh, công nợ và kênh bán gần theo thời gian thực. Báo cáo càng rõ, việc điều chỉnh giá và kiểm soát chi phí càng chính xác.

Xem thêm: các loại báo cáo trong phần mềm quản lý khách sạn 

Làm sao để khách sạn theo dõi lợi nhuận gộp chính xác hơn?

Muốn cải thiện lợi nhuận gộp, khách sạn cần bắt đầu từ dữ liệu vận hành hằng ngày. Nếu doanh thu phòng, doanh thu nhà hàng, minibar, phụ thu, công nợ và kênh bán đang nằm ở nhiều file khác nhau, chủ khách sạn rất khó biết khoản nào đang tạo lãi tốt, khoản nào dễ thất thoát và kênh nào đang làm giảm biên lợi nhuận.

Thay vì chỉ xem tổng doanh thu cuối tháng, khách sạn nên theo dõi rõ hơn các nhóm dữ liệu sau:

• Doanh thu theo từng nguồn: Tiền phòng, nhà hàng, minibar, spa, giặt là, phụ thu hoặc dịch vụ phát sinh cần được tách rõ để biết nguồn nào đang đóng góp tốt.
• Doanh thu theo từng kênh bán: Booking trực tiếp, OTA, đại lý, khách đoàn hay khách walk-in có chi phí và biên lợi nhuận khác nhau. Nếu chỉ nhìn tổng booking, khách sạn dễ bỏ qua chi phí hoa hồng hoặc chi phí bán hàng đi kèm.
• Dịch vụ phát sinh dễ bị bỏ sót: Minibar, phụ thu check-out muộn, ăn uống hoặc giặt là nếu không được ghi nhận kịp thời sẽ làm doanh thu thực tế thấp hơn số liệu vận hành.
• Công nợ và thanh toán: Với khách đoàn, công ty hoặc đại lý, công nợ cần được theo dõi rõ để tránh ghi nhận thiếu doanh thu hoặc chậm thu tiền.
• Báo cáo theo thời gian gần thực tế: Nếu chỉ chờ cuối tháng mới tổng hợp Excel, khách sạn sẽ phản ứng chậm. Báo cáo càng rõ, việc điều chỉnh giá, kiểm soát chi phí và tối ưu kênh bán càng chính xác hơn.

Với các cơ sở đang quản lý bằng Excel hoặc nhiều phần mềm rời rạc, việc chuẩn hóa dữ liệu là bước quan trọng trước khi tối ưu lợi nhuận. Khi đặt phòng, thanh toán, dịch vụ phát sinh và báo cáo được quản lý tập trung, chủ khách sạn dễ nhìn ra điểm thất thoát và đưa ra quyết định kinh doanh chính xác hơn.

Ở bước này, ezCloudhotel có thể hỗ trợ khách sạn quản lý đặt phòng, thanh toán, dịch vụ phát sinh và báo cáo vận hành trên cùng một hệ thống. Với nhu cầu phân tích sâu hơn, ezBI giúp theo dõi các chỉ số như doanh thu phòng, ADR, RevPAR, TRevPAR để chủ khách sạn có thêm dữ liệu khi đánh giá hiệu quả kinh doanh.

Mục tiêu không phải chỉ là xem báo cáo đẹp hơn, mà là giúp khách sạn hiểu rõ doanh thu đến từ đâu, chi phí nằm ở đâu và kênh nào đang tạo lợi nhuận tốt hơn.

Câu hỏi thường gặp về lợi nhuận gộp

Lãi gộp và lợi nhuận gộp có giống nhau không?

Trong nhiều ngữ cảnh kinh doanh, lãi gộp và lợi nhuận gộp có thể được hiểu gần giống nhau. Lợi nhuận gộp thường được dùng trong báo cáo tài chính, còn lãi gộp là cách gọi phổ biến hơn trong giao tiếp hằng ngày.

Công thức tính lãi gộp là gì?

Công thức tính lãi gộp là:

Lãi gộp = Doanh thu thuần – Giá vốn hàng bán

Đây cũng là công thức tính lợi nhuận gộp thường được sử dụng trong kinh doanh.

Biên lợi nhuận gộp bao nhiêu là tốt?

Không có một mức biên lợi nhuận gộp tốt chung cho mọi ngành. Chỉ số này cần được so sánh theo ngành, mô hình kinh doanh, phân khúc khách hàng và từng nhóm dịch vụ.

Với khách sạn, nên xem riêng biên lợi nhuận gộp của tiền phòng, nhà hàng, minibar hoặc dịch vụ phát sinh để đánh giá chính xác hơn.

Lợi nhuận gộp có phải lợi nhuận cuối cùng không?

Không. Lợi nhuận gộp chưa phải lợi nhuận cuối cùng. Chỉ số này chưa trừ toàn bộ chi phí như marketing, quản lý, thuê mặt bằng, lãi vay, thuế và các chi phí vận hành khác.

Lợi nhuận cuối cùng thường được thể hiện qua lợi nhuận ròng.

Vì sao doanh thu tăng nhưng lợi nhuận gộp không tăng tương ứng?

Doanh thu tăng nhưng lợi nhuận gộp không tăng tương ứng có thể do giá vốn tăng, giảm giá quá nhiều, hoa hồng kênh bán cao, chi phí nguyên vật liệu tăng hoặc phát sinh thất thoát trong vận hành.

Với khách sạn, trường hợp này thường xảy ra khi bán nhiều qua OTA có hoa hồng cao, chạy khuyến mãi sâu hoặc chưa kiểm soát tốt các khoản dịch vụ phát sinh.

Tóm lại, Lợi nhuận gộp là chỉ số cho biết doanh nghiệp còn lại bao nhiêu sau khi lấy doanh thu thuần trừ đi giá vốn hàng bán. Đây là chỉ số quan trọng để đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh cốt lõi.

Với khách sạn, lợi nhuận gộp đặc biệt quan trọng vì doanh thu có thể đến từ nhiều nguồn như tiền phòng, nhà hàng, minibar, spa, giặt là hoặc dịch vụ phát sinh. Nếu chỉ nhìn tổng doanh thu, chủ khách sạn có thể bỏ qua những yếu tố đang làm giảm biên lợi nhuận.

Muốn cải thiện lợi nhuận gộp, khách sạn không chỉ cần tăng doanh thu, mà còn phải kiểm soát giá vốn, hạn chế thất thoát, tối ưu kênh bán và theo dõi báo cáo thường xuyên.